Rekultywacja polega na przywróceniu gruntom zdewastowanym wartości użytkowej poprzez wykonanie właściwych zabiegów technicznych, agrotechnicznych i biologicznych. Na obszarze Górnego Śląska istnieje wiele starych oraz nowych zwałowisk poprzemysłowych, które ze względu na usytuowanie z otaczającym je terenem tworzą nową konfigurację terenu. Są to zwały niwelacyjno - podpoziomowe oraz zwały nadpoziomowe, posiadające różny kształt i formę. Obecność takich obszarów pociąga za sobą rozliczne konsekwencje: Przekształceniu ulega środowisko naturalne, następuje degradacja gleb i oraz naruszenie budowy geologicznej terenu, co pociąga za sobą zubożenie świata organicznego Składowane odpady oddziałują na środowisko poprzez emisję pyłów na tereny przyległe oraz migrację składników rozpuszczalnych; Zanieczyszczenie powietrza, gleb i wód gruntowych; Pod wpływem obciążenia terenu masą zwału następuje jego odkształcenie, co może powodować zniszczenia w systemie melioracyjnym; Wadliwie zlokalizowane zwały zamykają naturalny spływ wód powodując nawodnienie lub przesuszenie przyległych gruntów; Stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia organizmów, w tym życia i zdrowia ludzkiego ze względu na często toksyczny charakter, pylenie czy czynność termiczną; Obniżają walory estetyczne krajobrazu Środowisko Świętochłowic jest jednym z najbardziej przekształconych miejskich środowisk aglomeracji katowickiej. Przemysł i nadmierna urbanizacja przez lata spowodowały stopniową degradację terenów w mieście. Obecnie przykłada się ogromną wagę do rekultywacji tych terenów i do przywrócenia ich do stanu właściwego, tak aby mogły być wykorzystane pod kolejne inwestycje, które nie będą zagrażały środowisku naturalnemu. Przeważająca część powierzchni hałd jest zazieleniona - głównie jest to zieleń trawiasta.

Przez dziesiątki, a nawet setki lat krajobraz przemysłowy kojarzył się z dymiącymi hałdami, na których gromadzono odpady produkcyjne. Tak było na Śląsku, w Zagłębiu Wałbrzyskim, ale również w innych częściach Polski przy zakładach chemicznych, elektrowniach czy kopalniach. Dziś powoli zmienia się filozofia traktowania odpadów. Najważniejsze staje się ich wykorzystanie z korzyścią dla człowieka i środowiska. Dawne składowiska odpadów coraz częściej przekształcają się w kopalnie antropogeniczne - wykorzystujące to, co kiedyś wyrzucił człowiek. Od początku lat dziewięćdziesiątych naczelną zasadą przy eksploatacji składowiska jest pełne poszanowanie środowiska naturalnego. Żeby zmniejszyć pylenie, często całą hałdę obsadza się drzewami i krzewami. Obecnie z ubocznych produktów spalania, składowanych na hałdach, można uzyskać nie tylko składniki materiałów budowlanych czy kruszywa drogowe. Prowadzi się badania nad uzyskiwaniem i wykorzystywaniem zeolitów. To bardzo ciekawe i użyteczne minerały. Ich cechą charakterystyczną jest istnienie w sieci krystalicznej dużych wolnych przestrzeni tworzących system otwartych kanalików. Umożliwiają one, podobnie jak gąbka pobieranie i oddawanie z wody innych cieczy i gazów. Dlatego mogą znaleźć zastosowanie w wielu dziedzinach życia. Na Akademii Rolniczej w Krakowie trwają też badania nad wykorzystywaniem popiołów do wzmacniania nasypów i wałów przeciwpowodziowych. Ich stosowanie skutecznie zabezpiecza te budowle przed dziurawieniem przez zwierzęta. Miejmy nadzieje, że w naszym kraju będzie coraz więcej firm, których działalność sprawia, iż to, co przed laty wyrzucano jako zupełnie bezużyteczne, dziś znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach gospodarki.

Nastąpił duży postęp w instalowaniu urządzeń ochronnych. Wzrasta liczba urządzeń odpylających i ich średnia skuteczność. Zakładane są filtry ograniczające zadymienie i zapylenie powietrza. Powstają nowe instalacje odsiarczania spalin i usuwania z nich tlenków azotu. Ilość zanieczyszczeń zatrzymanych i zneutralizowanych w urządzeniach oczyszczających w przypadku pyłów stanowi ok. 98% zanieczyszczeń wytworzonych, a w przypadku dwutlenku siarki — ok. 26%. Zakładane są nowoczesne oczyszczalnie ścieków przemysłowych i komunalnych. Wprowadza się nowe metody produkcji bardziej przyjaznej dla środowiska i człowieka. Większy nacisk kładzie się na stałą, systematyczną i powszechną edukację ekologiczną, prowadzoną zwłaszcza w szkołach i placówkach oświatowych. Rozwój nauki i postęp cywilizacyjny sprawiają, iż we współczesnym świecie pojawia się coraz to więcej nowych rozwiązań ograniczających negatywny wpływ człowieka na środowisko. Miejmy nadzieję, że w niedalekiej przyszłości dojdzie do takiego momentu, w którym człowiek i przyroda będą funkcjonować w naturalnym stanie i uda się wyeliminować wszelkie zagrożenia ludzkości i zminimalizować jej negatywny wpływ na środowisko.