Środowisko przyrodnicze Górnego Śląska od tysiącleci kształtowane było przez naturalne czynniki. Pojawienie się człowieka oraz rozwój cywilizacji wpłynął w sposób istotny na zmiany w środowisku przyrodniczym.  Oddziaływanie antropogeniczne na obszarze Górnego Śląska związane było początkowo z osadnictwem rolniczym, rozwojem szlaków wodnych i komunikacyjnych oraz dawnym kopalnictwem kruszcu. Od XVlll i XlX w., głównie dzięki rozwojowi górnictwa węgla kamiennego i przemysłu ciężkiego, proces ten bardzo się nasilił doprowadzając w końcu XX w. do stanu klęski ekologicznej. Do głównych czynników antropopresji, oddziałujących obecnie w sposób istotny na środowisko przyrodnicze należy zaliczyć: urbanizację, industrializację, chemizację środowiska, eutrofizację siedlisk oligo- i mezotroficznych, zmiany gospodarki wodnej, zmiany struktury krajobrazu.

URBANIZACJA

Urbanizacja miała istotny wpływ na zmiany środowiska przyrodniczego. Rozwój przemysłu związany rozrostem populacji ludzkiej spowodował presję urbanizacyjną na niezamieszkałe tereny, czego efektem stają się nieodwracalne zmiany w krajobrazie naturalnym. Początkowo małe, liczące niewielu mieszkańców osady, istniejące w przeszłości jako niewielkie krople na obszarze Puszczy Śląskiej, z biegiem czasu zmieniły się w osiedla, lub wielkie miasta, by obecnie tworzyć kilkumilionową aglomerację katowicką. Ekspansja urbanizacyjna nasiliła się szczególnie w latach 60., 70., 80. To wtedy powstawały wielkie dzielnice-sypialnie dla tysięcy ludzi zatrudnionych w przemyśle a nawet całe miasta, np. Tychy. W aglomeracji katowickiej tylko gdzieniegdzie pozostały resztki niegdyś bogatej przyrodniczo krainy. Taki poziom zurbanizowania nie tylko powoduje wielkopowierzchniowe i nieodwracalne zmiany w krajobrazie, ale wpływa także na znaczny wzrost zagęszczenia populacji ludzkiej. Wskaźnik powierzchni leśnej przypadającej na jednego mieszkańca kraju w 1993 r. wynosił średnio 0,23 ha, gdy w woj. śląskim zaledwie 0,05 ha. Transport-komunikacja, poza lokalnie dość intensywnym zanieczyszczeniem otoczenia i emitowaniem hałasu, niesie jeszcze dwojakiego rodzaju zagrożenia dla środowiska przyrodniczego.
Po pierwsze-tereny komunikacyjne stanowią liczne bariery przestrzenne, dzielące różne siedliska, oddzielające od siebie większe kompleksy leśne i uniemożliwiające często lokalne migracje roślin i zwierząt. W ten sposób dawna Puszcza Śląska została rozdzielona na mniejsze, kurczące się fragmenty, zlokalizowane obecnie na obrzeżach aglomeracji katowickiej: Lasy Pszczyńskie, Murckowskie, Rudzkie, Lublinieckie. Ocalałe w ich wnętrzu fragmenty naturalnych siedlisk świadczą o dawnej świetności tego obszaru.
Po drugie-transport jest źródłem nie kontrolowanego rozprzestrzeniania się obcych gatunków roślin i zwierząt. Wzdłuż dużych szlaków komunikacyjnych obserwuje się występowanie licznych populacji gatunków obcych regionowi czy nawet kontynentowi. Często wypierają one rodzime rośliny i stają się dominatorami w zbiorowiskach roślinnych otoczenia szlaków komunikacyjnych.

INDUSTRIALIZACJA

Proces industrializacji obszaru Górnego Śląska występuje od kilku stuleci. Największy rozwój osiągnął jednak w ciągu ostatnich 150 lat. Wśród głównych gałęzi przemysłu, mających niekorzystny wpływ na środowisko, należy wymienić: przemysł wydobywczy, hutniczy i energetyczny.
Przemysł wydobywczy związany jest z pozyskiwaniem kopalin, takich jak węgiel kamienny, rudy metali czy piasek. Z działalnością górnictwa wiąże się szereg zagrożeń środowiskowych:
   -osiadanie gruntu i powstawanie zapadlisk i zatopisk pogórniczych;
  -nagromadzenie wielkich mas odpadów pogórniczych trafiających na zwałowiska i powodujących niekorzystne zmiany krajobrazu;
  -zrzuty dużych mas wód zasolonych do rzek regionu i dalej do Wisły i Odry;
  -powstawanie znacznych odwodnień nasilających degradację krajobrazu;
Przemysł energetyczny i hutniczy jest najpoważniejszym producentem zanieczyszczeń atmosferycznych, stwarzając poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi na obszarze Górnego Śląska. Dominującym źródłem zanieczyszczeń gazowych powietrza jest, w woj. śląskim, spalanie paliw. Głównym emitorem tlenku węgla jest hutnictwo.
Hutnictwo i energetyka są także producentami dużej masy odpadów poprzemysłowych, gromadzonych na zwałowiskach lub w osadnikach, licznie występujących.

Dzięki intensywnym działaniom władz wojewódzkich i obniżeniu wielkości produkcji wielu zakładów, zanieczyszczenie atmosfery w ostatnich latach uległo zmniejszeniu. W zakładach emitujących największe ilości zanieczyszczeń prowadzona jest działalność mająca na celu skuteczne zmniejszenie emisji zanieczyszczeń, m.in. przez zastosowanie urządzeń ograniczających emisję pyłów i gazów oraz częściową zmianę technologii produkcji przez np. zastosowanie węgla o niższej zawartości popiołu i siarki, czy budowę instalacji odsiarczania spalin, instalację palników niskoemisyjnych, automatyzację procesów spalania itp.

EUTROFIZACJA SIEDLISK OLIGO- I MEZOTROFICZNYCH

Zachodzi ona wtedy, gdy do siedliska o niskim trofizmie wprowadzona zostanie znaczna ilość substancji organicznych. W takich miejscach pojawia się roślinność nitrofilna (azotolubna). Zazwyczaj są to okazałe byliny ekspansywne i eliminujące gatunki o mniejszych wymaganiach troficznych. W wodach otwartych dochodzi do tzw. zakwitu glonów, co w efekcie powodować może deficyt tlenowy i śmierć zbiornika. W wyniku procesu eutrofizacji zanika na swych stanowiskach naturalnych szereg gatunków roślin i zwierząt. Zastępowane są one przez gatunki wcześniej obce dla tych siedlisk. Charakter całej biocenozy ulega wtedy nieodwracalnej zmianie. Większość śląskich cieków wodnych, poza wysokim zanieczyszczeniem chemicznym, niesie w sobie duży ładunek substancji organicznych.